Ong dú thụ phấn cho cà phê và cây rẫy

Nhiều người nuôi ong dú vì mật. Nhưng với người có vườn, lợi ích thụ phấn có khi còn đáng kể hơn.

Ong dú có mấy đặc điểm khiến chúng thụ phấn rất hiệu quả cho một số loại cây.

Vì sao thụ phấn hiệu quả

Thân nhỏ và vòi ngắn nên vào được những bông hoa li ti mà ong mật không buồn ghé.

Bay trong bán kính vài trăm mét nên gần như toàn bộ công sức của chúng dồn vào chính vườn quanh tổ.

Số chuyến bay nhiều, ghé nhiều hoa trong một chuyến.

Và chúng hoạt động cả trong những điều kiện thời tiết mà ong mật ngại ra, ví dụ trời hơi âm u.

Cộng lại thì một đàn ong dú đặt trong vườn có tác động rõ tới vườn đó.

Lợi ích với vườn nhà

Nhiều người có vườn cây ăn trái nói rằng sau khi đặt vài tổ ong dú, tỉ lệ đậu trái khá lên.

Điều này khó đo chính xác vì còn nhiều yếu tố khác, nhưng hướng tác động thì rõ.

Với vườn trồng nhiều loại cây thì lợi ích càng dễ thấy, vì luôn có thứ đang ra hoa.

Và khác với thuê đàn ong mật theo mùa, đàn ong dú ở lại quanh năm.

Vì sao bay hẹp lại là lợi thế ở đây

Với việc thu mật thì bán kính hẹp là hạn chế: đàn phụ thuộc hoàn toàn nguồn hoa quanh nhà.

Nhưng với việc thụ phấn thì đó lại là lợi thế: công sức của chúng không bị phân tán ra ngoài.

Đàn ong mật đặt trong vườn có thể bay đi vài cây số tìm nguồn tốt hơn. Ong dú thì không.

Nghĩa là gần như toàn bộ hoạt động của chúng phục vụ chính khu vườn của mình.

Kết hợp nuôi ong và làm vườn

Hai việc bổ trợ nhau nếu bố trí đúng.

Vườn cho nguồn hoa và nguồn nhựa cây, đàn ong thụ phấn lại cho vườn.

Điều kiện là hạn chế phun thuốc, hoặc ít nhất là phun sau khi ong đã về và phun cục bộ.

Đặt tổ ở mép vườn, tránh khu phun thuốc nhất.

Ở Tây Nguyên, mùa hoa ngắn nên đàn có ít thời gian tích trữ trong năm, nên việc bố trí này càng cần tính kỹ.

Đừng phóng đại

Cũng nên nói thật: đàn ong dú không biến một vườn kém thành vườn tốt.

Chúng góp phần vào việc thụ phấn, nhưng năng suất vườn còn phụ thuộc đất, nước, giống cây và cách chăm.

Và với những cây thụ phấn nhờ gió hoặc hoa quá lớn thì ong dú gần như không đóng vai trò gì.

Vì vậy nên xem đây là lợi ích cộng thêm, không phải lý do chính để nuôi.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Kỳ vọng đàn ong làm tăng vọt năng suất vườn
• Đặt tổ ngay giữa khu phun thuốc để tiện thụ phấn
• Bỏ qua chuyện hạn chế phun thuốc khi đã nuôi ong

Câu hỏi thường gặp

Nuôi ong dú có làm vườn sai trái hơn không?

Có tác động tích cực tới việc thụ phấn, nhưng năng suất còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác.

Nên đặt bao nhiêu tổ trong một vườn?

Tuỳ nguồn hoa. Nuôi quá nhiều một chỗ thì các đàn tranh nhau.

Ong dú thụ phấn tốt cho cây nào?

Cây có hoa nhỏ như cây ăn trái, rau màu, cây họ đậu.

Có thay được ong mật trong việc thụ phấn không?

Không thay hoàn toàn, vì hai loài tiếp cận những loại hoa khác nhau.

Vườn phải phun thuốc thì sao?

Phun sau khi ong đã về, phun cục bộ, và đặt tổ ở mép vườn xa khu phun.