Phân biệt loài trong buổi sáng nhiều sương

Phân loại chính xác cần chuyên môn. Nhưng để phân biệt giữa các loài thường gặp thì mắt thường là đủ.

Bốn thứ nhìn được: con ong, ống vào tổ, cấu trúc bên trong, và cách đàn phản ứng.

Nhìn con ong

Đứng cách cửa tổ chừng một mét vào buổi sáng nắng, khi ong ra vào nhộn nhịp.

Kích thước là thứ dễ thấy nhất. Có loài chỉ bằng nửa loài kia, và khi thấy hai loài cạnh nhau thì khác biệt rất rõ.

Màu sắc: từ đen tuyền, đen ánh nâu, tới nâu vàng nhạt.

Cách bay cũng khác: có loài bay nhanh và thẳng, có loài lượn chậm quanh cửa tổ trước khi vào.

Ống vào tổ nói lên nhiều điều

Đây là dấu hiệu dễ dùng nhất vì không phải mở thùng.

Có loài xây ống dài, loe ra như cái phễu. Có loài chỉ chừa một lỗ nhỏ gọn gàng.

Vật liệu và màu sắc cũng khác: có loài dùng nhựa cây sẫm màu, có loài sáp nhạt hơn.

Một số loài đóng bớt ống vào ban đêm rồi mở lại buổi sáng, số khác thì không.

Quan sát vài ngày là nhận ra được đặc điểm riêng của loài trong tổ mình.

Bên trong tổ

Chỉ thấy khi mở thùng, nên không dùng thường xuyên được, nhưng khác biệt rất rõ.

Cách sắp xếp bọng mật và bọng phấn khác nhau giữa các loài.

Vùng nuôi ấu trùng có loài xếp thành tầng, có loài xếp cụm không theo trật tự rõ.

Lượng nhựa cây dùng trong tổ cũng khác, nên mùi bên trong cũng khác nhau.

Nếu có dịp mở hai tổ hai loài trong cùng buổi thì khác biệt thấy ngay.

Cách so cho chính xác

Nhìn một tổ đơn lẻ thì khó kết luận, vì không có gì để so.

Cách tốt nhất là xem hai tổ cạnh nhau trong cùng một buổi, cùng điều kiện nắng.

Nếu chỉ có một tổ thì chụp ảnh cửa tổ và ảnh con ong, rồi so với ảnh của người nuôi khác trong vùng.

Hỏi người nuôi lâu năm tại chỗ cũng là cách nhanh. Ở Tây Nguyên, loài chịu được đêm lạnh và chênh nhiệt lớn của vùng cao là loài quen thuộc nên họ nhận ra ngay.

Khi nào cần phân biệt chính xác

Với người nuôi vài tổ trong vườn thì không cần lắm. Chăm thế nào mới quan trọng.

Nhưng có mấy trường hợp nên biết rõ: khi mua tổ để so sánh giá giữa các nơi, khi định ghép đàn, và khi muốn nhân giống có chọn lọc.

Ghép hai đàn khác loài thì không được, nên trước khi ghép phải chắc chắn.

Ở Ong Giống, loài nuôi được ghi rõ trong hồ sơ từng tổ để tránh nhầm khi tách hay ghép.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Kết luận loài khi chỉ nhìn một tổ đơn lẻ
• Ghép hai đàn mà chưa chắc cùng loài
• Nhìn cửa tổ vào chiều tối rồi so với tổ nhìn buổi sáng

Câu hỏi thường gặp

Có cần biết chính xác loài không?

Với người nuôi vài tổ thì không cần lắm. Cần khi mua bán, ghép đàn hoặc nhân giống.

Nhìn cửa tổ có đủ để phân biệt không?

Đủ để phân biệt giữa các loài thường gặp, nếu có tổ khác để so.

Ghép hai đàn khác loài được không?

Không. Phải chắc chắn cùng loài trước khi ghép.

Ong màu đen và ong màu nâu có phải hai loài không?

Có thể, nhưng màu cũng thay đổi theo tuổi ong nên cần xem thêm dấu hiệu khác.

Ở Ong Giống nuôi loài nào?

loài chịu được đêm lạnh và chênh nhiệt lớn của vùng cao, là loài phổ biến ở Tây Nguyên.