Lần tách đàn đầu tiên ở vùng cao

Lần tách đàn đầu tiên là cột mốc của người nuôi ong dú. Từ chỗ chỉ chăm, mình bắt đầu tạo ra đàn mới.

Và gần như ai cũng hồi hộp, cũng làm chậm hơn dự tính, và cũng mắc vài lỗi giống nhau.

Những gì thường xảy ra

Mở thùng ra thì thấy bên trong phức tạp hơn tưởng tượng. Ảnh trên mạng nhìn rõ ràng, tổ thật thì chằng chịt.

Loay hoay lâu hơn dự tính, và thùng mở lâu hơn mức nên.

Tay run nên làm vỡ vài bọng, mật chảy ra, ong bu lên tay.

Chia xong thì không chắc mình chia có đúng không.

Cả năm thứ trên đều bình thường trong lần đầu.

Chuẩn bị giúp được tới đâu

Chuẩn bị kỹ vẫn không tránh được cảm giác lúng túng lần đầu, nhưng giảm hậu quả rất nhiều.

Có thùng và chỗ đặt sẵn thì không phải dừng giữa chừng.

Có dụng cụ khô sạch từ hôm trước thì không phải chạy đi rửa.

Xác định trước đàn nào tách, tách khi nào, chia thế nào. Đừng quyết định lúc đang mở thùng.

Và nếu có người từng làm đi cùng thì lần đầu dễ hơn hẳn.

Phần khó nhất lại là sau đó

Tách xong thì việc còn lại là chờ, và đó mới là phần khó.

Bốn tuần không biết bên nào có chúa. Rất muốn mở ra xem, nhưng mở là làm chậm quá trình gây chúa.

Cách duy nhất là đứng ngoài nhìn, mỗi ngày vài phút, chờ tới mốc bốn đến sáu tuần.

Nhiều người mới không chịu nổi và mở thùng ở tuần thứ hai, rồi tự làm hỏng việc.

Ghi ngày tách lên lịch và tự hẹn không đụng tới trong sáu tuần là cách giúp được.

Nếu lần đầu không thành

Khá thường gặp, nhất là khi tách hơi sớm hoặc chia lệch.

Một bên không gây được chúa thì ghép quân về bên kia hoặc về một đàn khác. Không mất trắng.

Ghi lại: tách ngày nào, đàn có dấu hiệu gì trước đó, chia thế nào, kết quả ra sao.

Lần sau đọc lại là biết cần sửa gì.

Ở Ong Giống, chính những ghi chép về các lần tách không thành đã chỉ ra rằng tách sau giữa tháng 5 đến tháng 10 thì tỉ lệ thấp hẳn.

Lời khuyên cho lần đầu

Chọn đàn khoẻ nhất trong trại, đừng chọn đàn trung bình để thử.

Tách vào giữa tháng 5 đến tháng 10, ngày nắng, buổi chiều mát.

Chỉ tách một đàn trong lần đầu, đừng tách hai ba đàn cùng lúc.

Làm chậm và nhẹ tay, chấp nhận mất thời gian.

Và chuẩn bị tinh thần rằng có thể không thành. Đó là học phí bình thường của lần đầu.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Tách nhiều đàn cùng lúc trong lần đầu
• Quyết định chia thế nào khi đang mở thùng
• Mở lại kiểm tra sau vài ngày vì sốt ruột

Câu hỏi thường gặp

Lần đầu tách mất bao lâu?

Lâu hơn dự tính, thường là gấp đôi. Nên chọn buổi rảnh.

Làm vỡ bọng thì sao?

Lau sạch mật vương ra, đóng thùng lại, kiểm chống kiến kỹ hơn tuần đó.

Nên tách mấy đàn trong lần đầu?

Một đàn thôi, và chọn đàn khoẻ nhất.

Không thành thì có tách lại được không?

Không nên trong cùng năm. Ghép lại rồi mùa sau tính.

Có nên nhờ người có kinh nghiệm không?

Rất nên nếu có thể. Lần đầu có người đi cùng thì dễ hơn hẳn.