Ghép đàn là việc ngược với tách: nhập phần quân của đàn này vào đàn khác.
Thường làm khi một đàn không còn cứu được, và ghép thì vẫn giữ được phần quân thay vì để tàn dần.
- Ghép khi đàn mất chúa quá lâu hoặc quân còn quá ít
- Chỉ ghép hai đàn cùng loài
- Không ghép đàn đang có mốc hoặc bệnh
- Làm chiều mát, nhẹ tay, sau đó để yên
Khi nào nên ghép
Đàn mất chúa quá sáu tới tám tuần, không có ong non, quân giảm rõ.
Đàn quá yếu sau sự cố: thùng đổ vỡ nhiều bọng, hoặc dính thuốc mất phần lớn quân.
Đàn èo uột nhiều năm dù đã đổi chỗ và chăm kỹ.
Trong cả ba trường hợp, ghép thì phần quân còn lại vẫn có ích, còn để nguyên thì mất trắng.
| Tình huống | Nên ghép | Không nên ghép |
|---|---|---|
| Mất chúa quá tám tuần | Có | |
| Quân còn rất ít sau sự cố | Có | |
| Èo uột nhiều năm | Có, nếu đã thử đổi chỗ | |
| Đàn đang có mốc nặng | Xử lý riêng, không ghép | |
| Nghi dính bệnh | Không ghép | |
| Hai đàn khác loài | Không ghép được | |
| Đàn chỉ đang chững theo mùa | Để yên, chờ mùa mưa |
Điều kiện bắt buộc
Hai đàn phải cùng loài. Ghép khác loài thì không thành, và có khi cả hai đều hỏng.
Đàn cần bỏ không được có mốc, mùi lạ hay dấu hiệu bệnh. Ghép vào là mang vấn đề sang đàn lành.
Đàn nhận phải khoẻ, đủ sức tiếp nhận thêm quân. Ghép vào đàn đang yếu thì cả hai cùng đuối.
Và nên làm trong tháng 5 đến tháng 10, khi nguồn hoa dồi dào. Ghép trong tháng 1 đến tháng 3 thì đàn nhận cũng đang chật vật.
Cách làm
Đặt hai thùng sát nhau vài ngày cho hai đàn quen hơi nhau. Đây là bước nhiều người bỏ qua và làm giảm tỉ lệ thành công.
Sau đó chọn chiều mát ngày nắng, mở cả hai thùng.
Chuyển dần phần bọng còn nguyên vẹn và phần quân sang thùng đàn nhận. Làm nhẹ tay, đừng ép mọi thứ vào cùng lúc.
Bỏ phần bọng đã vỡ hoặc hỏng, đừng chuyển sang.
Đóng thùng, lau sạch phần mật vương ra, và để yên ít nhất một tuần.
Ong dú ít gây gổ hơn ong mật nhiều, nên phần lớn trường hợp nhập êm.
Sau khi ghép
Để yên hoàn toàn một tuần, không mở lại.
Kiểm chống kiến kỹ trong tuần đầu vì mùi mật còn vương.
Đàn nhận có thể xáo trộn vài ngày rồi ổn. Nếu thấy ong bay lộn xộn trước cửa vài hôm thì đó là bình thường.
Không thu mật từ đàn nhận trong mùa đó.
Thùng trống thu về, làm sạch, phơi nắng để dành cho lần tách sau.
Ghi lại để rút kinh nghiệm
Ghi vào sổ: đàn nào phải ghép, vì lý do gì, ghép vào đàn nào, ngày nào.
Sau vài lần là thấy quy luật. Thường thì cùng một nguyên nhân lặp lại: cùng một vị trí hay hỏng, hoặc cùng một cách chia khi tách dẫn tới mất chúa.
Sửa được nguyên nhân đó thì số lần phải ghép giảm hẳn.
Ở Ong Giống, mỗi lần ghép đều được ghi lại cùng lý do, và nhờ đó phát hiện được vài lỗi lặp lại trong cách tách đàn.
Ghép không phải thất bại. Đó là cách giữ lại phần giá trị còn sót của một đàn không cứu được, và cũng là cách làm đàn nhận mạnh lên. Người nuôi lâu năm xem đây là việc bình thường trong năm chứ không phải chuyện đáng buồn.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Ghép đàn đang có mốc vào đàn lành
- Ghép hai đàn khác loài
- Bỏ qua bước đặt hai thùng sát nhau vài ngày
Câu hỏi thường gặp
Ghép hai đàn có làm đàn nhận yếu đi không?
Xáo trộn vài ngày rồi ổn, nếu đàn nhận đủ khoẻ.
Ghép được vào bất kỳ đàn nào không?
Phải cùng loài và đàn nhận phải khoẻ.
Vì sao cần đặt hai thùng sát nhau trước?
Để hai đàn quen hơi nhau, tăng tỉ lệ nhập êm.
Ghép vào mùa nào?
Trong tháng 5 đến tháng 10, khi nguồn hoa dồi dào.
Sau ghép bao lâu thì bình thường?
Khoảng một tuần tới vài tuần tuỳ mức xáo trộn.