Trong nhóm ong không ngòi đốt, chỉ một số loài được nuôi phổ biến trong thùng.
Số còn lại thì sống hoang, và có lý do khiến chúng khó nuôi.
- Loài nuôi được phải chịu được việc chuyển tổ vào thùng
- Quy mô đàn và sản lượng đủ để đáng công chăm
- Loài quá nhỏ hoặc quá kén chỗ làm tổ thì khó
- Nên chọn loài đã có người nuôi thành công trong vùng
Điều gì làm một loài nuôi được
Thứ nhất là chịu được việc chuyển vào thùng. Có loài rời tổ ngay khi bị chuyển, có loài chấp nhận và xây lại.
Thứ hai là quy mô đàn đủ lớn để cho sản lượng đáng kể.
Thứ ba là không quá kén chỗ làm tổ. Loài chỉ làm tổ trong một kiểu hốc rất đặc thù thì khó đưa vào thùng.
Thứ tư là chịu được điều kiện vườn nhà, không đòi hỏi môi trường rừng nguyên vẹn.
Loài nào có đủ bốn điều này thì thường đã được nuôi từ lâu ở vùng đó.
| Tiêu chí | Loài nuôi được | Loài khó nuôi |
|---|---|---|
| Chịu chuyển vào thùng | Chấp nhận, xây lại | Bỏ tổ đi |
| Quy mô đàn | Đủ lớn | Quá nhỏ |
| Chỗ làm tổ tự nhiên | Nhiều kiểu hốc | Rất kén |
| Thích nghi vườn nhà | Được | Cần môi trường rừng |
| Sản lượng mật | Đáng công chăm | Rất ít |
| Nguồn giống | Có sẵn trong vùng | Chỉ có trong tự nhiên |
Vì sao không nên tự bắt tổ hoang về nuôi
Nghe hấp dẫn: tìm tổ hoang trong tự nhiên rồi mang về nuôi, không tốn tiền mua.
Nhưng tỉ lệ thành công thấp. Việc lấy tổ hoang thường phá vỡ cấu trúc tổ, và đàn không hồi được.
Nếu loài đó vốn không thuộc nhóm nuôi được thì gần như chắc chắn thất bại.
Và việc lấy tổ hoang làm giảm số đàn tự nhiên trong vùng, mà chính chúng là nguồn giống cho tương lai.
Cách hợp lý hơn là mua tổ từ trại đã nhân giống, hoặc xin tổ tách từ người nuôi trong xóm.
Loài phổ biến trong nuôi
Ở Tây Nguyên, loài được nuôi phổ biến là loài chịu được đêm lạnh và chênh nhiệt lớn của vùng cao.
Đây không phải ngẫu nhiên. Loài này đã được nuôi nhiều năm ở đây, nên có sẵn kinh nghiệm, sẵn nguồn giống, và sẵn người để hỏi khi gặp vấn đề.
Chọn loài phổ biến trong vùng có lợi thế lớn: mọi hướng dẫn, mọi kích thước thùng, mọi kinh nghiệm của người xung quanh đều áp dụng được.
Chọn loài lạ thì phải tự mò mẫm gần như từ đầu.
Khi nào mới nên thử loài ít phổ biến
Khi đã nuôi thành công loài phổ biến ít nhất một hai năm.
Khi có nguồn giống đáng tin và người từng nuôi loài đó để hỏi.
Khi chấp nhận rằng có thể thất bại và chỉ thử một hai tổ.
Và khi có thời gian theo dõi kỹ, ghi chép đầy đủ, vì không có ai để hỏi khi gặp chuyện.
Ở Ong Giống, việc thử loài mới chỉ làm trên vài tổ và tách riêng khỏi khu chính.
Nguồn giống quyết định
Dù chọn loài nào thì nguồn giống vẫn là yếu tố quyết định.
Tổ từ trại đã nhân giống nhiều năm thì đàn ổn định và quen được nuôi trong thùng.
Tổ vừa bắt từ tự nhiên thì rủi ro cao hơn nhiều, dù cùng loài.
Vì vậy khi mua nên hỏi rõ: tổ này nhân từ đàn nuôi hay mới lấy từ tự nhiên.
Câu trả lời cho biết nhiều về khả năng đàn sống được ở vườn nhà mình.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Tự đi bắt tổ hoang về nuôi
- Chọn loài lạ chỉ vì nghe nói cho nhiều mật
- Mua tổ mà không hỏi nhân từ đàn nuôi hay lấy từ tự nhiên
Câu hỏi thường gặp
Có thể bắt tổ hoang về nuôi không?
Tỉ lệ thành công thấp và làm giảm đàn tự nhiên. Nên mua tổ đã nhân giống.
Loài nào dễ nuôi nhất?
Loài phổ biến ngay tại vùng mình, vì có sẵn kinh nghiệm và nguồn giống.
Vì sao có loài không nuôi được?
Do bỏ tổ khi bị chuyển, quá kén chỗ làm tổ, hoặc đàn quá nhỏ.
Nuôi loài ít phổ biến có được không?
Được nhưng nên thử vài tổ sau khi đã có kinh nghiệm với loài phổ biến.
Ở Ong Giống nuôi loài nào?
loài chịu được đêm lạnh và chênh nhiệt lớn của vùng cao, là loài phổ biến và có sẵn kinh nghiệm ở Tây Nguyên.