Ong dú kiếm ăn trong bán kính vài trăm mét. Nghĩa là cách canh tác của cả khu, chứ không riêng vườn mình, quyết định đàn sống được hay không.
Đây là chỗ người nuôi ít kiểm soát được nhất, nhưng vẫn có việc làm được.
- Vườn lân cận phun thuốc thì đàn vẫn tiếp xúc
- Trao đổi lịch phun với hàng xóm là việc hiệu quả nhất
- Chọn vị trí đặt tổ tách khỏi khu canh tác
- Nhiều hộ cùng ý thức thì cả khu khác hẳn
Vì sao vườn mình sạch chưa đủ
Đàn bay khắp bán kính vài trăm mét, không dừng ở hàng rào nhà mình.
Vườn hàng xóm trong bán kính đó phun thuốc thì đàn vẫn tiếp xúc, dù mình không dùng gì.
Đây là điều nhiều người mới không lường trước, và cũng là lý do đàn hỏng mà không hiểu vì sao.
Ở Tây Nguyên thì mùa hoa ngắn nên đàn có ít thời gian tích trữ trong năm, nên chuyện này càng đáng để ý.
Trao đổi với hàng xóm
Đây là việc hiệu quả nhất mà lại ít tốn công nhất.
Phần lớn người phun thuốc không có ý gây hại cho ai, chỉ là không nghĩ tới đàn ong.
Nói cho họ biết mình có nuôi ong, và hỏi họ báo trước khi định phun.
Nhiều người sẵn sàng, và có người còn đổi sang phun chiều muộn khi ong đã về.
| Cách làm | Hiệu quả | Độ khó |
|---|---|---|
| Nói cho hàng xóm biết mình nuôi ong | Cao | Dễ |
| Hỏi lịch phun trước | Cao | Dễ |
| Đề nghị phun chiều muộn | Cao | Vừa |
| Đề nghị phun cục bộ | Vừa | Vừa |
| Chọn vị trí đặt tổ tách khỏi khu canh tác | Rất cao | Tuỳ đất |
| Trồng hàng cây chắn giữa hai khu | Vừa | Cần thời gian |
Khi vườn mình cũng phải phun
Không phải ai cũng làm được vườn hoàn toàn không dùng thuốc.
Nếu buộc phải phun thì chọn nhóm ít hại hơn, phun sau khi ong đã về, và phun cục bộ chỗ có sâu bệnh thay vì phun tràn.
Không bịt cửa tổ để tránh thuốc. Thùng kín làm đàn nóng và ngộp, hại hơn nhiều.
Nếu phun diện rộng thì cách duy nhất an toàn là dời tổ đi chỗ khác trước, và đưa về sau thời gian chờ.
Ở quy mô cả khu
Một nhà giữ vườn sạch mà cả xóm phun thuốc thì tác dụng rất hạn chế.
Ngược lại nếu vài hộ cùng ý thức thì cả khu khác hẳn: đàn ong khoẻ hơn, và cây trồng cũng được thụ phấn tốt hơn.
Đây là lý do việc nói chuyện với hàng xóm không chỉ là chuyện xã giao mà thực sự là một phần của kỹ thuật nuôi.
Ở nhiều nơi, chính người nuôi ong là người khởi xướng việc trao đổi lịch phun trong xóm, và điều đó có lợi cho tất cả.
Nhìn dài hạn
Cách canh tác của một vùng thay đổi theo thời gian, và không phải lúc nào cũng theo hướng tốt hơn.
Vùng chuyển sang chuyên canh dày đặc thì nguồn hoa đơn điệu hơn và lượng thuốc tăng.
Người nuôi ong không đổi được xu hướng đó, nhưng biết trước thì chọn được vị trí đặt tổ cho phù hợp.
Và ghi lại những thay đổi trong vùng cũng là thông tin có ích: sau vài năm nhìn lại thì hiểu vì sao sản lượng đổi.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Nghĩ vườn mình không phun thuốc là đàn an toàn
- Bịt cửa tổ khi hàng xóm phun thuốc
- Ngại nói với hàng xóm về chuyện mình nuôi ong
Câu hỏi thường gặp
Hàng xóm phun thuốc thì mình làm gì?
Hỏi lịch phun trước và chọn vị trí đặt tổ tách khỏi khu canh tác.
Có nên bịt cửa tổ khi có phun thuốc không?
Không. Thùng kín làm đàn ngộp, hại hơn nhiều.
Vườn mình phải phun thì sao?
Phun cục bộ, sau khi ong đã về, và chọn nhóm ít hại hơn.
Nói với hàng xóm có tác dụng không?
Thường có. Phần lớn sẵn sàng báo trước khi biết.
Bao lâu sau khi phun thì an toàn?
Tuỳ nhóm thuốc, từ vài ngày tới vài tuần.